Wie heeft recht op onze zakaat?

Allah de meest Verhevene heeft in de Koran verduidelijkt aan wie wij onze zakaat moeten geven. Dit zijn acht groepen die Allah in één vers heeft genoemd. Allah zegt:

“Voorwaar, de zakaat is slechts voor 1) de armen en 2) de behoeftigen en 3) de werkenden (aan de inzameling ervan) en 4) de Moe’allaf  en voor 5) het vrijkopen van de slaven en 6) de schuldenaren en om (uit te geven) op 7) de weg van Allah en voor 8) de reiziger (die zonder proviand is komen te zitten) als een plicht tegenover Allah …” [9:60]

Het zijn slechts deze acht groepen die recht hebben op de zakaat, andere doeleinden hoe vroom ze ook mogen zijn, zoals het bouwen van moskeeën e.d., mag geen zakaat aan worden besteed.

In dit bericht gaan we in op de drie meestvoorkomende groepen rechthebbenden:

De armen
Allah heeft als eerste de armen genoemd omdat zij het meest behoeftig zijn. De arme is niet wat wij ons voorstellen bij het woordje “arme”: namelijk iemand die geen woning heeft en er onverzorgd bijloopt.

Met een arme wordt in islamitische termen een persoon bedoeld die helemaal geen inkomen heeft, of een inkomen heeft maar dat het minder dan de helft van zijn jaarlijkse kosten dekt.

Voorbeeld
Een persoon heeft een inkomen op jaarbasis van €3000, en zijn jaarlijkse kosten (en die van degenen die hij onderhoudt) qua huur, eten, kleding e.d. bedraagt €7000. Dan behoort deze persoon tot de groep “armen” (faqier) omdat zijn inkomen minder dan de helft van zijn jaarlijkse kosten dekt. Hij heeft in dat geval recht op datgene wat hij op jaarbasis tekort komt, en dat is in dit voorbeeld €4000.

De behoeftigen
De behoeftige is in minder hoge nood dan de arme. Een persoon die onder de behoeftigen valt, heeft voldoende inkomen om: de helft van zijn jaarlijkse kosten te dekken, of meer dan de helft.

Voorbeeld
Een persoon heeft een inkomen op jaarbasis van €3000, en zijn jaarlijkse kosten zijn €4000. Deze persoon behoort tot de groep “behoeftigen” (miskien) omdat zijn inkomen meer dan de helft van zijn jaarlijkse kosten dekt. Hij heeft in dit voorbeeld recht op €1000 zakaat.

Het valt op dat het enige verschil tussen de twee groepen, de hoogte in nood is. Ze komen beiden overeen in het feit dat hun inkomsten niet genoeg zijn om hun jaarlijkse kosten te dekken. Dat is dus ook de reden waarom zij recht hebben op zakaat.

De schuldenaren
Een persoon die genoeg inkomsten heeft om zijn jaarlijkse kosten te dekken, maar met een schuld zit en niet in staat is om deze af te lossen, is ook rechthebbende. Dit wanneer de schuld is ontstaan door het lenen van geld voor noodzakelijke zaken, zoals het kopen van kleding voor zijn gezin e.d. en niet wanneer de schuld is ontstaan vanwege het kopen van allerlei overbodige zaken.

Deze schuld mag direct aan de schuldeiser worden afgelost, wanneer de schuldenaar bijvoorbeeld niet goed met geld om kan gaan en wordt gevreesd dat hij het zal verspillen.

Intentie
De zakaat is een aanbidding en voor elke aanbidding is een intentie vereist. Wanneer je dus een persoon geld geeft als zakaat, moet de intentie van zakaat vooraf zijn genomen (in het hart). Je kan een bedrag dat je iemand hebt gegeven zonder intentie dat het zakaat is daarom niet achteraf als zakaat beschouwen.

Vermelden dat het zakaat is
Wanneer jij zo goed als zeker weet dat een bepaalde persoon recht heeft op zakaat, hoeft het niet te worden vermeld dat het geld dat jij hem geeft zakaat is, aangezien dit de betreffende persoon in verlegenheid kan brengen.

Wie je geen zakaat mag geven
Iedereen die jij verplicht bent te onderhouden (wanneer zij dat nodig hebben en jij daartoe in staat bent) mag je geen zakaat geven. Dat zijn met name jouw ouders (en hun ouders) en jouw kinderen (en hun kinderen), omdat je met het geven van zakaat jouw verplichting om hen te onderhouden op deze manier ontloopt. Wel wordt er een uitzondering gemaakt wanneer een persoon het niet ruim genoeg heeft om hen te onderhouden, dat hij ze van zijn zakaat geeft. Een andere uitzondering is in het geval dat degenen die jij verplicht bent te onderhouden, zoals vader of kind, schulden hebben. Dan mag jij hen helpen met het aflossen van hun schulden.

Voorrang
Het beste is om jouw zakaat aan arme familieleden te geven, omdat de zakaat op deze manier liefdadigheid is én reden van het onderhouden van de familiebanden, zoals dat in een overlevering staat. Vaak geven mensen hun zakaat aan allerlei instantie’s terwijl zij familieleden hebben in binnen of buitenland die nauwelijks rond kunnen komen.

Voorgaande jaren
Zakaat die jij voorgaande jaren niet hebt uitgegeven vanwege bijvoorbeeld onwetendheid, komt niet te vervallen. Met het tonen van berouw maak je goed wat tussen jou en Allah is, maar de schuld naar de armen en behoeftigen blijft staan.

Wie niet exact weet wat zijn inkomsten waren, maakt een schatting totdat hij het gevoel heeft dat hij over al zijn voorgaande inkomsten zakaat heeft betaald (uiteraard de voorwaarden in het vorige bericht in acht nemende). Allah belast een persoon niet boven zijn vermogen.

Beste broeders en zusters
De zakaat is een onlosmakelijk onderdeel van ons geloof, net zoals het gebed en het vasten dat is. De gelovige is blij wanneer het jaarlijkse tijdstip van het uitgeven van zijn zakaat aanbreekt, omdat hij dan zijn arme en behoeftige broeders en zusters blij kan maken met een klein deel van zijn geld.

Nu het – hopelijk – duidelijk is geworden hoe de zakaat wordt berekend en wie de rechthebbenden zijn, rest nu nog alleen het handelen naar deze kennis.

Moge Allah de meest Verhevene onze bezittingen zegenen.

 

Bron:
Abulfadl.
Bachelor en Master jurisprudentie (fiqh) Islamitische Universiteit van Medina, Saudi Arabië.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *